Zakład Opieki Zdrowotnej MIL-MED Gryfice.

Przychodnia MIL-MED

  Miło nam poinformować, że już można się zapisywać do dr Elżbiety Goljat. Pani dr Elżbieta Goljat jest specjalistką z dziedziny chorób wewnętrznych i diabetologii. Szczegółowe informacje bezpośrednio w naszej przychodni, lub pod numerem tel. 91 384 6850. Serdecznie zapraszamy! 

   Przychodnia  MIL-MED Gryfice, ul. Księdza Ruta 8      Poniedziałek - Piątek od godz. 7:15 do 18:00      Rejestracja od godz. 8.00 tel. 91 384 68 50

Ocena użytkowników: 4 / 5

Gwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka aktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Przed nami lato i mamy nadzieję, że będzie słoneczne i pogodne. Umiarkowane temperatury sprzyjają dobremu samopoczuciu i odpoczynku, ale mogą także nadejść upały, które niosą ze sobą pewne zagrożenia. Upał to pojęcie meteorologiczne opisujące stan pogody, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza +30°C. Podczas upałów nasila się ryzyko udaru cieplnego i przegrzania organizmu. W tym czasie należy otoczyć szczególną troską dzieci, osoby starsze i chore.

Jednym z istotnych elementów decydujących o stałości środowiska wewnętrznego organizmu, czyli homeostazy,  jest mechanizm termoregulacji, który umożliwia utrzymywanie stałej temperatury organizmu mimo jej ciągłych zmian w środowisku zewnętrznym. Zdolność do utrzymania stałej temperatury jest wynikiem zachowania równowagi pomiędzy wytwarzaniem ciepła przez organizm a jego utratą.

Ciepło jest wytwarzane w organizmie w wyniku przemian metabolicznych w poszczególnych narządach, a następnie oddawane do środowiska. Na proces wędrówki ciepła, czyli wymiany z otoczeniem składają się dwa elementy: wewnętrzny i zewnętrzny przepływ.

Pierwszy proces polega na tym, że ciepło jest przewodzone z jednej strony bezpośrednio przez tkanki, a czynnikiem decydującym o szybkości tego transportu jest różnica temperatur pomiędzy wnętrzem ciała a temperaturą skóry. Drugim, bardziej znaczącym pod względem ilościowym jest transport ciepła zależny od wielkości przepływu krwi przez narządy, w tym przez skórę, stąd też wzrost temperatury w bezpośrednim otoczeniu organizmu prowadzi do zmniejszenia gradientu temperatur pomiędzy miejscem jego wytwarzania a skórą, co może prowadzić do gromadzenia się jego w nadmiarze i wzrostu ciepłoty ciała. Również stan czynnościowy układu krążenia jest kolejnym czynnikiem determinującym wewnętrzny przepływ ciepła. Dlatego też poza wzrostem temperatury otoczenia zaburzenia czynności układu krążenia, u których najczęstszą przyczyną jest niewydolność serca będą jedną z najczęstszych przyczyn prowadzących do zaburzeń termoregulacji.

 

Z kolei wymiana zewnętrzna polega na oddawaniu ciepła do otoczenia i odbywa się drogą promieniowania, konwekcji, przewodzenia i parowania. W procesie oddawania ciepła drogą promieniowania istotne znaczenie ma stopień wilgotności otaczającego organizm powietrza. Im większa jest wilgotność powietrza, tym utrata ciepła tą drogą jest mniejsza. W warunkach fizjologicznych tą drogą usuwane jest około 60% całego wytworzonego w organizmie ciepła, natomiast przez parowanie znacznie mniej, bo około 20-25%. Utrata ciepła drogą konwekcji następuje w wyniku różnicy temperatur pomiędzy skórą a otaczającym ciało powietrzem lub wodą. Proces wymiany ciepła w drodze konwekcji można nasilić, na przykład wymuszając ruch powietrza za pomocą wentylatora. Oddawanie ciepła w drodze przewodzenia następuje dzięki różnicy temperatur pomiędzy skórą a bezpośrednim kontaktem z ciałem stałym o niższej temperaturze. Jednym ze sposobów zwiększenia utraty ciepła tą drogą jest stosowanie zimnych kompresów. Proces pocenia się jest najważniejszym mechanizmem utraty ciepła, chroniącym jednocześnie organizm przed wzrostem temperatury. Jest to praktycznie jedyny mechanizm obronny zapobiegający przegrzaniu w sytuacji, gdy wcześniej wymienione drogi oddawania ciepła stają się już mało efektywne, np. gdy temperatura otoczenia przekracza 30°C i skuteczność tego mechanizmu również zmniejsza się wraz ze wzrostem wilgotności otaczającego powietrza.

Przy wzroście temperatury i wilgotności powietrza do zaburzeń termoregulacji szczególnie łatwo dochodzi u ludzi starszych, przewlekle chorych, osób pracujących fizycznie w tych warunkach oraz u dzieci. Klinicznie objawy zaburzonej termoregulacji występują pod postacią: omdlenia, wyczerpania cieplnego i udaru cieplnego.
Omdlenie – jest następstwem znacznego rozszerzenia łożyska naczyniowego i związanego z tym spadku ciśnienia tętniczego, nie występuje podwyższona ciepłota ciała. Objaw ten może wystąpić w czasie upałów nawet u ludzi młodych i zdrowych. Zazwyczaj ułożenie ciała poziomo z nieco uniesionymi kończynami dolnymi oraz późniejsze uzupełnienie płynów drogą doustną wystarcza, ale u osób starszych obciążonych przewlekłymi schorzeniami, przyjmujących wiele leków (w tym moczopędnych) stan ten wymaga konsultacji lekarskiej.

Wyczerpanie cieplne – objawia się osłabieniem, uczuciem zmęczenia, zaburzeniami orientacji, nudnościami i wymiotami, a czasem znacznego stopnia pobudzeniem. Występuje niskie ciśnienie tętnicze, przyśpieszona akcja serca, pojawia się skąpomocz. Ciepłota ciała utrzymuje się w granicach 38-40°C. Skóra jest blada, chłodna i wilgotna. Osobę z takimi objawami należy ułożyć w pozycji leżącej w zacienionym i przewiewnym miejscu, należy schłodzić skórę stosując zimne kompresy na ciało, rozluźniając odzież. Należy wezwać pomoc lekarską gdyż zwykle obecne są zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. W przypadku ciężkiego stanu klinicznego, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku konieczne jest leczenie w warunkach szpitalnych.

Udar cieplny – należy do stanów zagrażających życiu i stąd jego rozpoznanie ma bardzo istotne znaczenie dla dalszego losu chorego. O rozpoznaniu decydują dwa zasadnicze objawy: hipertermia z ciepłotą ciała >40°C oraz utrata przytomności z towarzyszącymi drgawkami. Inne towarzyszące objawy to: sucha, zaczerwieniona i gorąca skóra oraz przyśpieszone tętno. Ciśnienie krwi w udarze cieplnym w przeciwieństwie do wyczerpania cieplnego jest prawidłowe. Udar cieplny przebiega z uszkodzeniem wielu narządów – nerek, wątroby. Chorzy tacy muszą być bezwzględnie leczeni w warunkach szpitalnych. Przed hospitalizacją powinni być umieszczeni w chłodnym, przewiewnym pomieszczeniu i być chłodzeni za pomocą zimnych kompresów i lodu.

W celu zapobieganiu chorobom związanym z przegrzaniem należy ograniczyć aktywność fizyczną w upalne dni, unikać bezpośredniej ekspozycji na promienie słoneczne, używać lekkiej i przewiewnej odzieży, spożywać płyny nim wystąpi uczucie pragnienia. Należy bezwzględnie nie spożywać alkoholu. Również leczenie farmakologiczne powinno być modyfikowane przez prowadzącego lekarza w zależności od zmieniających się warunków środowiskowych.

lek. med. Rafał Grzegorczyk - specjalista chorób wewnętrznych, nefrolog

Rafał Grzegorczyk jest lekarzem rodzinnym Przychodni Rodzinnej „MIL-MED” w Gryficach